لنف ادم در سالمندان یکی از مشکلات شایع اما کمتر شناخته‌شده‌ای است که می‌تواند به‌تدریج کیفیت زندگی فرد را تحت‌تاثیر قرار دهد و با علائمی مانند تورم اندام‌ها، احساس سنگینی و محدودیت حرکتی همراه باشد. با افزایش سن، عملکرد سیستم لنفاوی می‌تواند دچار اختلال شود و در صورت بی‌توجهی، لنف ادم پیشرفت کرده و عوارض جسمی و حتی روانی را ایجاد خواهد کرد. تشخیص زودهنگام و انتخاب روش درمانی مناسب نقش مهمی در کنترل لنف ادم و جلوگیری از پیشرفت آن دارد. دکتر سمانه قهرمان‌پوری متخصص توانبخشی و طب فیزیکی هستند که با استفاده از روش‌های تخصصی سالمندان مبتلا به لنف ادم را درمان می‌کنند. 

چرا لنف ادم در سالمندان شایع‌تر است؟

لنف‌ادم در سالمندان شیوع بیشتری دارد، زیرا با افزایش سن عملکرد سیستم لنفاوی به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند و توانایی بدن برای تخلیه مایع لنف از بافت‌ها کمتر می‌شود. ضعیف شدن دیواره عروق لنفاوی، کاهش تحرک فرد و کند شدن گردش لنف از عوامل مهمی هستند که باعث تجمع مایع و ایجاد تورم در نواحی مختلف بدن می‌شوند. علاوه بر این سالمندان بیشتر در معرض بیماری‌های زمینه‌ای مانند نارسایی قلبی، مشکلات عروقی، دیابت و عفونت‌های مزمن قرار دارند که این موارد می‌توانند جریان طبیعی مایع لنف را مختل کنند.

علائم و نشانه‌های لنف ادم در سالمندان

لنف ادم در سالمندان علائم و نشانه‌های مختلفی می‌تواند داشته باشد، به همین دلیل برای تشخیص درست آن باید به پزشک متخصص مراجعه کنید. مهم‌ترین نشانه‌های لنف ادم در سالمندان عبارتند از:

• تورم مداوم در اندام‌ها مخصوصا در پاها، مچ پا، دست‌ها یا بازوها که معمولا در ابتدا خفیف است و با گذشت زمان تشدید می‌شود.
• احساس سنگینی، سفتی یا کشیدگی در اندام مبتلا که می‌تواند حرکت طبیعی را برای سالمند دشوار کند.
• کاهش انعطاف‌پذیری مفاصل و محدود شدن دامنه حرکتی به‌دلیل تجمع مایع لنفاوی در بافت‌ها.
• تغییر در بافت پوست که به‌صورت ضخیم شدن یا سفت شدن دیده می‌شود.
• باقی ماندن اثر فشار انگشت روی پوست (گوده‌گذار بودن) به‌خصوص در مراحل اولیه بیماری.
• احساس درد خفیف، ناراحتی یا فشار در ناحیه متورم حتی بدون فعالیت زیاد.
• افزایش احتمال عفونت‌های پوستی مانند سلولیت که با قرمزی، گرمی پوست و تب همراه است.
• کند شدن روند ترمیم زخم‌ها و آسیب‌های پوستی در اندام درگیر.

تکنیک‌های موثر برای درمان لنف ادم در سالمندان

برای درمان لنف ادم باید به متخصص طب فیزیکی مراجعه کنید تا با کمک او بتوانید در کوتاه‌ترین زمان این بیماری را با روش‌های مناسب درمان کنید. لنف ادم در سالمندان می‌تواند به شکل‌های مختلفی درمان شود که مهم‌ترین تکنیک‌های موثر برای درمان لنف ادم در سالمندان را در ادامه می‌توانید بخوانید:

بانداژ لنف ادم

بانداژ یکی از روش‌های اصلی در کنترل و درمان لنف‌ادم در سالمندان است که با ایجاد فشار کنترل‌شده می‌تواند مایع لنفاوی را به مسیرهای دیگر هدایت و پخش کند. بانداژ لنف ادم معمولا به‌صورت چندلایه و با باندهای مخصوص انجام می‌شود تا علاوه بر کاهش تورم، از تجمع مجدد مایع لنف نیز جلوگیری کند. در سالمندان به دلیل حساسیت بیشتر پوست و کاهش انعطاف‌پذیری بافت‌ها، بانداژ باید با دقت و توسط فرد آموزش‌دیده‌ای انجام شود تا از آسیب پوستی یا اختلال جریان خون جلوگیری کند. استفاده منظم از بانداژ، در کنار تخلیه دستی لنف و تمرینات حرکتی ملایم می‌تواند به کاهش درد، بهبود حرکت و افزایش کیفیت زندگی سالمندان مبتلا به لنف‌ادم کمک قابل توجهی کند.

فیزیوتراپی برای درمان لنف ادم

فیزیوتراپی لنف ادم نقش مهمی در کاهش تورم و بهبود حرکت اندام‌ها دارد. در این روش فیزیوتراپیست یا پزشک با استفاده از تکنیک‌های مخصوص مایع لنفاوی را که در یک ناحیه تجمع پیدا کرده است به قسمت‌های مختلف هدایت می‌کنند تا فشار و تورم کاهش یابد. همچنین انجام تمرینات ورزشی اصولی متناسب با سن و شرایط جسمی سالمند در کنار فیزیوتراپی لنف ادم باعث فعال شدن جریان لنف، تقویت عضلات و جلوگیری از خشکی مفاصل می‌گردد.

ماساژ لنف ادم

ماساژ لنف ادم که با عنوان درناژ لنفاوی دستی شناخته می‌شود، یکی از روش‌های غیرتهاجمی برای کاهش تورم و بهبود جریان مایع لنف در بدن است. در این روش حرکات بسیار ملایم و آهسته روی پوست انجام می‌شود تا مایع لنف به سمت مسیرهای سالم لنفاوی هدایت شود. این نوع ماساژ برخلاف ماساژهای معمولی عمیق نیست و ایجاد فشار زیاد در آن خطرناک است. به همین دلیل باید حتما باید توسط فیزیوتراپیست یا پزشک متخصص انجام شود. در سالمندان مبتلا به لنف ادم ماساژ لنفاوی می‌تواند به کاهش احساس سنگینی اندام، بهبود دامنه حرکتی و افزایش کیفیت زندگی کمک کند.

درمان ورزشی

درمان ورزشی باعث کاهش تورم، جلوگیری از سفتی اندام و حفظ قدرت و تحرک می‌شوند و اگر به‌صورت منظم و صحیح انجام شوند این بیماری را به خوبی درمان کند. نکته مهم این است که تمرین‌ها باید ملایم، بدون فشار و متناسب با توان جسمی فرد انتخاب شوند. برخی از مهم‌ترین حرکات ورزشی سالمندان مبتلا به لنف ادم عبارتند از:

• باز و بسته کردن مشت دست: دست را بالا نگه دارید و به‌ آرامی مشت کنید سپس باز کنید. این حرکت را ۱۰ تا ۱۵ بار انجام دهید.
• بالا آوردن دست یا پا: اندام درگیر مبتلا به لنف ادم را کمی بالاتر از سطح قلب قرار دهید و چند دقیقه نگه دارید تا تجمع مایع کاهش یابد. این حرکت را چند بار در روز تکرار کنید.
• چرخش آرام مچ دست یا پا: مچ دست را به‌آرامی در جهت عقربه‌های ساعت و برعکس بچرخانید تا جریان لنف تحریک شود.

بیشتر بخوانید: تاثیر تغذیه بر لنف ادم

رژیم غذایی مناسب برای سالمندان مبتلا به لنف ادم

رژیم غذایی مناسب می‌تواند به کاهش التهاب، جلوگیری از تشدید تورم و بهبود کیفیت زندگی سالمندان کمک کند. تغذیه اصولی باعث می‌شود تا فشار کمتری به سیستم لنفاوی وارد شود و روند درمان موثرتر پیش برود. رژیم غذایی مناسب برای سالمندان مبتلا به لنف ادم عبارتند از:

• مصرف نمک را تا حد امکان کاهش دهید، زیرا نمک باعث تجمع مایعات و افزایش تورم می‌شود.
• استفاده منظم از میوه‌ها و سبزیجات تازه مخصوصا سبزی‌های برگ سبز برای کاهش التهاب و تقویت سیستم ایمنی توصیه می‌شود.
• دریافت پروتئین کافی از منابع سالم مانند ماهی، مرغ، تخم‌مرغ و حبوبات برای ترمیم بافت‌ها ضروری است.
• نوشیدن آب کافی در طول روز باعث بهبود گردش مایعات در بدن خواهد شد.
• عدم مصرف غذاهای فرآوری‌شده، چرب و سرخ‌کرده که باعث التهاب و افزایش وزن می‌شوند.

تاثیر بیماری‌های زمینه‌ای در درمان لنف ادم سالمندان

بیماری‌های زمینه‌ای نقش بسیار مهمی در روند درمان لنف ادم در سالمندان دارند، زیرا بسیاری از این بیماری‌ها می‌توانند باعث تشدید تجمع مایع لنفاوی یا کاهش پاسخ بدن به درمان شوند. به‌عنوان مثال، بیماری‌های قلبی و نارسایی قلبی با ایجاد اختلال در گردش مایعات بدن، کنترل لنف ادم را دشوارتر می‌کنند، دیابت نیز با تاثیر بر عروق و کاهش ترمیم بافت‌ها، خطر عفونت را افزایش می‌دهد. مشکلات کلیوی و کبدی می‌توانند باعث احتباس مایعات شوند و تورم اندام‌ها را تشدید کنند. به همین دلیل درمان موفق لنف ادم در سالمندان نیازمند بررسی دقیق بیماری‌های زمینه‌ای و تنظیم یک برنامه درمانی حرفه‌ای زیر نظر پزشک متخصص است.

عوارض عدم درمان لنف ادم در سالمندان

تورم لنف ادم با گذشت زمان شدیدتر می‌شود، به همین دلیل اندام‌ها شکل طبیعی خود را از دست می‌دهند و حرکت دادن آن‌ها سخت‌تر می‌شود. در این شرایط کفش پوشیدن، راه رفتن یا انجام کارهای روزه مره با کمک دست‌ها می‌تواند دردناک یا دشوار شود. برخی از عوارض عدم درمان لنف ادم در سالمندان عبارتند از:

• درد و احساس سنگینی در اندام‌های مبتلا به لنف ادم
• وقتی مایع لنف جمع می‌شود، سیستم ایمنی آن ناحیه ضعیف می‌شود. در نتیجه پوست مستعد عفونت‌های پوستی می‌شود که با قرمزی، گرمی، تب و درد همراه است که در سالمندان می‌تواند خطرناک باشد.
• پوست به‌تدریج ضخیم، خشک، ترک‌خورده یا تیره می‌شود. 
• سالمند ممکن است به‌دلیل تورم و درد، کمتر حرکت کند. این موضوع می‌تواند باعث ضعف عضلات، کاهش تعادل و افزایش خطر زمین‌خوردن شود و فرد را به دیگران وابسته‌تر کند.
• تغییر ظاهر اندام، ناتوانی در انجام کارهای روزمره و درد مداوم می‌تواند باعث افسردگی، اضطراب، کاهش اعتمادبه‌نفس و گوشه‌گیری اجتماعی شود.

مراقبت‌ از پوست و جلوگیری از عفونت در سالمندان مبتلا به لنف ادم

مراقبت‌های پوستی در سالمندان مبتلا به لنف ادم از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. زیرا پوست اگر زخم یا ملتهب شود، در اثر عدم رسیدگی اصولی می‌تواند باعث ایجاد عفونت شدید شود. در جدول زیر می‌توانید نکات مراقبت از پوست و جلوگیری از عفونت در سالمندان مبتلا به لنف ادم را به طور دقیق بخوانید.

کلام پایانی

لنف‌ادم در سالمندان یک اختلال پیشرونده در سیستم لنفاوی است که در صورت بی‌توجهی می‌تواند به عفونت‌های مکرر و کاهش تحرک در آن‌ها منجر شود. به همین دلیل تشخیص تخصصی می‌تواند تاثیر بسیار زیادی در درمان اصولی این بیماری داشته باشد. دکتر سمانه قهرمان‌پوری متخصص طب فیزیکی هستند که باتوجه به شرایط و نیاز هر بیمار روشی هدفمند را برای فرد مبتلا به لنف ادم انتخاب می‌کنند تا سالمندان بتوانند بدون درد و جراحی دوباره سلامتی خود را به دست آورند.

سوالات متداول